ابطال مبایعه نامه یکی از دعاوی ملکی پیچیده و سرنوشتساز در دادگاههای ایران است که میتواند حاصل یک عمر پسانداز شما را نجات دهد یا بر باد دهد. بسیاری از خریداران و فروشندگان تصور میکنند که امضای پای قرارداد، پایان راه است و دیگر راه برگشتی نیست. اما قانونگذار شرایطی را پیشبینی کرده که در صورت وجود آنها، قرارداد از اساس بیاعتبار است. بهویژه در سال ۱۴۰۴ با اجرایی شدن «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات»، شرایط تایید و ابطال مبایعه نامه تغییرات اساسی کرده است که عدم آگاهی از آن میتواند خسارات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
در این مقاله قصد داریم به دور از اصطلاحات ثقیل حقوقی، تمام زوایای ابطال مبایعه نامه را بررسی کنیم. از تفاوت آن با فسخ گرفته تا نمونه دادخواستهای آماده برای شرایط مختلف؛ همه چیز را برای شما گردآوری کردهایم.
ابطال مبایعه نامه چیست؟
وقتی از ابطال مبایعه نامه صحبت میکنیم، منظورمان این است که معامله از همان لحظه اول، شرایط قانونی صحت را نداشته است. به زبان ساده، قراردادی که باطل اعلام میشود، مثل نوزادی است که مرده به دنیا آمده و هیچ اثر حقوقی ندارد.
در دعوای ابطال مبایعه نامه، دادگاه قرارداد را تمام نمیکند، بلکه اعلام میکند که این قرارداد اصلاً از ابتدا وجود قانونی نداشته است. بنابراین تمام پولها و اموال رد و بدل شده باید به صاحبان اصلی برگردد. تشخیص اینکه یک معامله صحیح است یا باطل، کاری تخصصی است. گاهی یک شرط کوچک فاسد یا عدم رعایت مقررات شهری، میتواند منجر به صدور حکم ابطال مبایعه نامه شود.
در صورت بروز هرگونه اختلاف ملکی، با ثبت درخواست مشاوره، از وکیل ملکی با تجربه بهرهمند شوید.
تفاوت ابطال مبایعه نامه و فسخ مبایعه نامه
بسیاری از مردم واژههای فسخ و ابطال را به جای هم استفاده میکنند، اما در عالم حقوق، تفاوت این دو از زمین تا آسمان است. دانستن این تفاوت برای انتخاب مسیر درست دادخواست ابطال مبایعه نامه حیاتی است.
فسخ مربوط به قراردادی است که «صحیح» بوده و کامل شکل گرفته، اما بعداً به دلیلی (مثل پشیمانی یا عیب کالا) یکی از طرفین تصمیم به برهم زدن آن میگیرد. اثر فسخ از لحظه حال به بعد است. اما در ابطال مبایعه نامه، ما ادعا میکنیم که قرارداد از ریشه خراب بوده است. اثر ابطال به گذشته برمیگردد (قهقرایی است). یعنی اگر ملکی ۱۰ سال پیش با مبایعهنامه باطل فروخته شده باشد، تمام معاملات بعدی آن هم باطل میشود.
شرایط ابطال مبایعه نامه
برای اینکه قاضی حکم به ابطال مبایعه نامه بدهد، باید ثابت شود که یکی از ارکان اصلی صحت معامله (ماده ۱۹۰ قانون مدنی) در زمان امضا وجود نداشته است.
- اولین شرط، فقدان قصد و رضا است. اگر کسی را با تهدید جانی یا زور اسلحه مجبور به امضا کنند (اکراه شدید) یا فرد در حالت مستی و بیهوشی باشد، آن معامله محکوم به ابطال مبایعه نامه است.
- شرط دیگر، نامشخص بودن مورد معامله است. اگر در قرارداد معلوم نباشد دقیقاً کدام زمین یا آپارتمان فروخته شده (مبهم باشد)، این جهل باعث ابطال مبایعه نامه میشود.
فقدان شرایط اساسی صحت معاملات و شرط خلاف مقتضای ذات مبایعه نامه
طبق قانون، اگر جهت معامله نامشروع باشد (مثلاً خرید خانه برای دایر کردن قمارخانه و ذکر آن در قرارداد)، باعث ابطال مبایعه نامه میشود. همچنین وجود «شرط خلاف مقتضای ذات عقد» معامله را باطل میکند. مثلاً اگر فروشنده بنویسد: «من این ملک را فروختم به شرطی که خریدار هرگز مالک آن نشود!»، این شرط کل قرارداد را فاسد میکند و منجر به ابطال مبایعه نامه میشود.
معامله فضولی و ابطال مبایعه نامه فروش مال غیر
فروش مال غیر یکی از شایعترین جرایم ملکی است. اگر شخصی بدون اجازه مالک، ملک او را بفروشد، معامله «فضولی» است. اگر مالک اصلی رضایت ندهد، میتواند دادخواست ابطال مبایعه نامه بدهد. در این حالت، خریدار بختبرگشته باید هم دادخواست ابطال مبایعه نامه بدهد تا پولش را پس بگیرد و هم میتواند شکایت کیفری فروش مال غیر مطرح کند.
اقاله مبایعه نامه
اقاله راهی مسالمتآمیز برای پایان دادن به قرارداد است. اگر خریدار و فروشنده با توافق هم تصمیم بگیرند معامله را برهم بزنند، به آن اقاله میگویند. اقاله در واقع نوعی ابطال مبایعه نامه با اراده طرفین است. اگر بعد از اقاله، یکی از طرفین پشیمان شود، طرف دیگر میتواند با استناد به صورتجلسه توافق، تایید اقاله و ابطال مبایعه نامه را از دادگاه بخواهد.
خیارات و فسخ مبایعه نامه
خیارات ابزارهای قانونی برای «فسخ» هستند، نه لزوماً ابطال مبایعه نامه؛ اما چون در عرف بازار اینها را یکی میدانند، باید بدانید که استفاده از خیارات نیازمند رعایت مهلتهای قانونی است.
اگر مهلت خیار بگذرد، قرارداد لازمالاجرا میشود. اما دعوای ابطال مبایعه نامه معمولاً محدودیت زمانی ندارد (مگر در موارد خاص) چون امر باطل با گذشت زمان صحیح نمیشود.
انواع خیارات در ابطال مبایعه نامه
در اینجا به خیاراتی اشاره میکنیم که استفاده از آنها منجر به انحلال قرارداد میشود. شناخت این موارد به شما کمک میکند تا بدانید آیا باید دادخواست فسخ بدهید یا ابطال مبایعه نامه.
خیار شرط
اگر در قرارداد شرط شود که طرفین تا مدت معینی حق فسخ دارند، به آن خیار شرط میگویند. نکته طلایی برای ابطال مبایعه نامه اینجاست:
اگر در قرارداد برای خیار شرط «مدت» تعیین نشود (مثلاً بگویند حق فسخ داریم ولی نگویند تا کی)، هم شرط باطل است و هم باعث ابطال مبایعه نامه میشود.
خیار مجلس
تا زمانی که خریدار و فروشنده در بنگاه یا محل قرارداد نشسته باشند و از هم جدا نشده باشند، حق دارند معامله را برهم بزنند. این خیار کمتر به دعوای ابطال مبایعه نامه کشیده میشود.
خیار تاخیر ثمن
اگر خریدار پول را ندهد و کالا هم تحویل نشده باشد، بعد از ۳ روز فروشنده حق فسخ دارد. دقت کنید که این مورد باعث ابطال مبایعه نامه نمیشود، بلکه حق فسخ ایجاد میکند.
بسیاری اشتباه فکر میکنند عدم پاس شدن چک یعنی ابطال مبایعه نامه؛ در حالی که اینطور نیست و فقط در شرایط خاصی حق فسخ ایجاد میکند.
خیار رویت و تخلف وصف
اگر ملکی را ندیده خریدهاید و بعداً میبینید با توصیفات فروشنده فرق دارد، حق فسخ دارید. اما اگر چیزی که فروخته شده اصلاً وجود خارجی نداشته باشد، بحث ابطال مبایعه نامه مطرح است.
خیار عیب
اگر کالا معیوب باشد، خیار عیب دارید. اما اگر عیب به حدی باشد که کالا را از مالیت بیندازد (مثلاً زمین کشاورزی که اصلاً آب ندارد و قابل کشت نیست)، ممکن است منجر به ابطال مبایعه نامه شود.
خیار غبن
اگر سرتان کلاه رفته و گران خریدهاید، خیار غبن دارید. اگر در قرارداد «اسقاط کافه خیارات» را امضا کرده باشید، کارتان برای فسخ سخت است و باید به دنبال راهی برای اثبات شرایط ابطال مبایعه نامه باشید.
خیار تدلیس
تدلیس یعنی فریبکاری. اگر فروشنده با عملیات فریبکارانه عیبی را پوشانده باشد، خیار تدلیس دارید. تدلیس حتی با اسقاط خیارات هم از بین نمیرود، اما معمولاً منجر به فسخ میشود نه ابطال مبایعه نامه.
وکیل ابطال مبایعه نامه
دعوای ابطال مبایعه نامه یک جنگ تمام عیار حقوقی است. وکیل متخصص میداند چگونه با استناد به قوانین جدید ثبتی و مواد قانون مدنی، بیاعتباری سند را ثابت کند. هزینه وکیل در برابر ارزش ملکی که ممکن است از دست برود، ناچیز است. بهخصوص در پروندههای ابطال مبایعه نامه صوری یا فضولی، حضور وکیل برای اثبات سوءنیت طرف مقابل ضروری است.
برای مدیریت دقیق و حرفهای پروندهتان، انتخاب یک وکیل ملکی بهترین گزینه است. اگر به دنبال وکیلی هستید که با وسواس و دقت بالا پرونده شما را مدیریت کند، انتخاب یک وکیل ملکی که خانم باشد، گزینه مناسبی است. در صورتی که در نزدیکی تهران سکونت دارید، نیز میتوانید از خدمات حقوقی و تخصصی وکیل ملکی در کرج نیز بهره ببرید.
مراحل ابطال مبایعه نامه
برای شروع، باید دادخواستی دقیق در دفاتر خدمات قضایی ثبت کنید. در دادخواست باید دقیقاً ذکر کنید که خواسته شما «اعلام بطلان و ابطال مبایعه نامه» است. سپس پرونده به دادگاه ارجاع شده و وقت رسیدگی تعیین میشود. اگر قاضی دلایل شما (مثل عدم اهلیت یا نامشروع بودن جهت) را بپذیرد، حکم به ابطال مبایعه نامه میدهد.
پس از قطعی شدن رای، اجرای احکام وارد عمل شده و دستور بازگشت ملک و پول را صادر میکند.
نحوه نوشتن ابطال مبایعه نامه
در دادخواست ابطال مبایعه نامه نباید داستان بنویسید. باید مستقیماً به ماده قانونی که نقض شده اشاره کنید.
خواسته شما باید «صدور حکم مبنی بر اعلام بطلان و ابطال مبایعه نامه عادی مورخ … و استرداد ثمن/مبیع» باشد.
حتماً کپی برابر اصل قرارداد و مدارک اثباتکننده بطلان (مثل رای دادگاه کیفری یا گواهی حجر) را ضمیمه دادخواست ابطال مبایعه نامه کنید.
ابطال مبایعه نامه از طرف فروشنده
گاهی فروشنده متوجه میشود که خریدار با حیله و تقلب یا پولشویی ملک را خریده است. در مواردی که چکهای پرداختی سرقتی باشد، فروشنده میتواند دادخواست ابطال مبایعه نامه بدهد.
همچنین اگر فروشنده محجور (مثلاً دچار زوال عقل) بوده و قیم نداشته، معامله از اساس باطل است و ولیِ او میتواند اقدام به ابطال مبایعه نامه کند.
ابطال مبایعه نامه توسط شخص ثالث
طلبکاران میتوانند به عنوان شخص ثالث وارد دعوا شوند. اگر بدهکار برای فرار از دین اموالش را فروخته باشد، طلبکار دادخواست ابطال مبایعه نامه صوری میدهد.
همچنین مالک اصلی ملک (در فروش مال غیر) به عنوان شخص ثالث، ذینفع اصلی در دعوای ابطال مبایعه نامه است.
ابطال مبایعه نامه توسط وراث
یکی از دعاوی شایع در دادگاهها، درخواست ابطال مبایعه نامه توسط وراث فرد فوت شده است. این اتفاق زمانی رخ میدهد که ورثه متوجه میشوند اموال متوفی قبل از مرگ به ناحق یا در شرایط غیرعادی فروخته شده است.
اگر متوفی در زمان امضای قرارداد دچار زوال عقل (آلزایمر یا بیماریهای مشابه) بوده و محجوریت او ثابت شود، وراث میتوانند با ارائه مدارک پزشکی قانونی، درخواست ابطال مبایعه نامه را به دلیل فقدان اهلیت مطرح کنند.
همچنین اگر یکی از وراث یا شخص ثالثی با سوءاستفاده از ضعف پیری متوفی یا جعل امضای او، ملکی را تصاحب کرده باشد، سایر وراث حق دارند دادخواست ابطال مبایعه نامه و بازگشت ملک به ترکه (میراث) را بدهند. (برای مطالعه کامل درباره تقسیم ترکه و قوانین مربوط به آن، این مقاله را بخوانید.)
ابطال مبایعه نامه به دلیل عدم پرداخت ثمن
بسیاری تصور میکنند اگر خریدار پول را ندهد، معامله خودبهخود باطل است. اما در حقوق، عدم پرداخت پول (ثمن) لزوماً باعث ابطال مبایعه نامه نمیشود، بلکه ممکن است حق فسخ ایجاد کند.
با این حال، اگر در متن قرارداد شرط شده باشد که «در صورت عدم پرداخت چک شماره … در تاریخ مقرر، معامله منفسخ و باطل است»، در این صورت میتوان تایید انفساخ و ابطال مبایعه نامه را از دادگاه خواست.
تفاوت ظریفی اینجا وجود دارد؛ اگر بگوییم معامله «فسخ» شود، یعنی تا امروز صحیح بوده، اما اگر شرط «باطل» بودن گذاشته باشیم، یعنی اثر ابطال مبایعه نامه به گذشته برمیگردد و خریدار هیچ مالکیتی نداشته است.
نمونه دادخواست ابطال مبایعه نامه عادی
در زیر یک نمونه متن استاندارد برای درخواست ابطال مبایعه نامه عادی آورده شده است. دقت کنید که این متن باید با اطلاعات دقیق شما تکمیل شود.
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان …
خواهان: [نام و نام خانوادگی شما]
خوانده: [نام و نام خانوادگی طرف مقابل]
خواسته: صدور حکم مبنی بر اعلام بطلان و ابطال مبایعه نامه عادی مورخ … به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
بیشتر بخوانید:
وکیل ملکی (بهترین وکیل ملکی در تهران)
دلایل و منضمات: ۱- تصویر مصدق مبایعهنامه ۲- استعلام ثبتی ۳- شهادت شهود.
شرح دادخواست:
ریاست محترم، احتراماً به استحضار میرساند اینجانب به موجب مبایعهنامه عادی مورخ … ملکی را از خوانده محترم خریداری نمودم.
حال مشخص گردیده است که ملک مذکور در زمان معامله، متعلق به غیر (اراضی ملی/شخص ثالث) بوده و فروشنده مالکیتی نداشته است.
لذا با توجه به فقدان شرایط اساسی صحت معامله (مستحقالغیر بودن مبیع) و به استناد مواد ۳۹۰ و ۳۹۱ قانون مدنی، تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر ابطال مبایعه نامه و استرداد ثمن معامله به نرخ روز را دارم.
نمونه دادخواست ابطال مبایعه نامه سفید امضا
گاهی افراد از روی اعتماد، برگهای را سفید امضا میکنند و طرف مقابل سوءاستفاده کرده و آن را تبدیل به مبایعهنامه میکند. در این حالت باید دادخواست ابطال مبایعه نامه سفید امضا بدهید.
خواسته: اعلام بطلان و ابطال مبایعه نامه مورخ … به دلیل سوءاستفاده از سفید امضا.
شرح دادخواست:
ریاست محترم، خوانده محترم با در اختیار داشتن برگه سفید امضای اینجانب که جهت امانت (یا ضمانت) نزد ایشان بوده، اقدام به تنظیم متن مبایعهنامه برخلاف واقع نموده است.
با توجه به اینکه هیچگونه قصد و رضایی جهت فروش ملک وجود نداشته و ارکان عقد بیع (ایجاب و قبول) واقع نشده است، و با ارجاع امر به کارشناس خط و امضا جهت تعیین تقدم و تاخر نوشتهها، تقاضای صدور حکم بر ابطال مبایعه نامه جعلی را دارم.
نمونه دادخواست ابطال مبایعه نامه ملک مشاعی
فروش ملک مشاع بدون اجازه سایر شرکا، فضولی و باطل است. اگر شریک شما سهم شما را فروخته، میتوانید از متن زیر برای ابطال مبایعه نامه استفاده کنید.
خواسته: صدور حکم بر ابطال مبایعه نامه فضولی نسبت به سهمالشرکه خواهان.
شرح دادخواست:
احتراماً، اینجانب مالک ۳ دانگ مشاع از پلاک ثبتی … میباشم. خوانده ردیف اول بدون اذن و اجازه اینجانب، اقدام به فروش شش دانگ ملک به خوانده ردیف دوم نموده است.
لذا با توجه به عدم تنفیذ معامله توسط اینجانب و فضولی بودن آن نسبت به سهمالشرکه، مستنداً به مواد ۲۴۷ و ۲۵۱ قانون مدنی، تقاضای ابطال مبایعه نامه تنظیمی نسبت به سهم اینجانب و خلع ید متصرف را دارم.
نمونه دادخواست ابطال مبایعه نامه جعلی
اگر اصلا روحتان از معامله خبر ندارد و امضای شما جعل شده، باید فوراً دادخواست ابطال مبایعه نامه به همراه شکایت کیفری جعل بدهید.
خواسته: اعلام بطلان معامله و ابطال مبایعه نامه مورخ … به دلیل جعل.
شرح دادخواست:
ریاست محترم، خوانده با ارائه یک برگ مبایعهنامه عادی مدعی خرید ملک اینجانب شده است. در حالی که اینجانب هرگز چنین سندی را امضا ننمودهام و امضای ذیل آن جعلی است.
لذا تقاضا دارم ضمن ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری جهت احراز عدم اصالت امضا، حکم به ابطال مبایعه نامه و بیاعتباری سند مذکور صادر فرمایید.
نمونه دادخواست ابطال مبایعه نامه صوری
معامله صوری که برای فرار از دین انجام میشود، باطل است. طلبکاران میتوانند با این دادخواست، اموال را برگردانند و حکم ابطال مبایعه نامه را بگیرند.
خواسته: اعلام بطلان و ابطال مبایعه نامه صوری به قصد فرار از دین.
شرح دادخواست:
احتراماً، خوانده ردیف اول که مدیون اینجانب میباشد، جهت فرار از پرداخت دین، اموال خود را طی یک معامله صوری و بدون رد و بدل شدن واقعی ثمن، به خوانده ردیف دوم (از بستگان نزدیک) منتقل کرده است.
با عنایت به ماده ۲۱۸ قانون مدنی و وجود قرائن قطعی بر صوری بودن (عدم توانایی مالی خریدار و رابطه خویشاوندی)، تقاضای ابطال مبایعه نامه مذکور را دارم.
رای وحدت رویه ابطال مبایعه نامه
دیوان عالی کشور آراء وحدت رویه متعددی صادر کرده است، اما مهمترین نکته در سال ۱۴۰۴، قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول است. طبق این قانون، اسناد عادی (مبایعهنامه) در برابر اسناد رسمی تاب مقاومت ندارند.
یکی از آراء مهم، رای وحدت رویه شماره ۷۳۳ است که درباره ابطال مبایعه نامه و استرداد ثمن (پول) صحبت میکند. طبق این رای، اگر معامله باطل شود، فروشنده باید علاوه بر اصل پول، کاهش ارزش پول (تورم) را هم جبران کند.
بنابراین دادگاهها در پروندههای ابطال مبایعه نامه، دیگر به پس دادن همان مبلغ قدیمی راضی نمیشوند و «غرامت ناشی از کاهش ارزش ثمن» را نیز در حکم خود لحاظ میکنند.
نمونه رای ابطال مبایعه نامه
یک نمونه رای دادگاه بدوی در خصوص دعوای ابطال مبایعه نامه به شرح زیر است:
«در خصوص دعوای آقای … به طرفیت … به خواسته اعلام بطلان معامله، با توجه به نظریه کارشناس رسمی که حکایت از عدم تطابق امضای خواهان با اسناد مسلمالصدور دارد و وقوع عقد بیع احراز نمیگردد…
دادگاه مستنداً به ماده ۱۹۰ قانون مدنی، حکم به ابطال مبایعه نامه عادی مورخ … و بی اعتباری آن صادر و اعلام مینماید. رای صادره حضوری و ظرف ۲۰ روز قابل تجدیدنظر است.»
آثار ابطال مبایعه نامه
وقتی حکم قطعی ابطال مبایعه نامه صادر میشود، آثار مهمی دارد. اولین اثر، «استرداد عوضین» است؛ یعنی خریدار باید ملک را پس بدهد و فروشنده باید پول را پس بدهد.
اثر دوم، بطلان تمام معاملات بعدی است. اگر خریدار اول ملک را به ده نفر دیگر هم فروخته باشد، با صدور حکم ابطال مبایعه نامه اول، تمام ده معامله بعدی مثل دومینو خراب میشوند و باطل میگردند.
اثر سوم، مسئولیت مدنی است. شخصی که باعث بطلان شده (مثلاً مال غیر را فروخته)، باید تمام خسارات وارده به طرف بیخبر را جبران کند. این خسارات در دعوای ابطال مبایعه نامه قابل مطالبه است.
سوالات متداول ابطال مبایعه نامه
شرایط ابطال مبایعه نامه چیست؟
نداشتن قصد و رضا (اجبار)، عدم اهلیت طرفین (کودک یا مجنون بودن)، نامشخص بودن مورد معامله و نامشروع بودن جهت معامله، چهار شرط اصلی ابطال مبایعه نامه هستند.
آیا گرفتن وکیل برای فسخ مبایعه نامه ضرورت دارد؟
بله، تشخیص اینکه دعوا باید تحت عنوان فسخ مطرح شود یا ابطال مبایعه نامه، بسیار فنی است. یک اشتباه در عنوان خواسته میتواند منجر به رد دعوا و هدر رفتن هزینهها شود.
مراحل ابطال مبایعه نامه چیست؟
- تنظیم دادخواست دقیق
- ثبت در دفتر خدمات قضایی
- ارجاع به دادگاه و تعیین وقت
- اثبات بیاعتباری قرارداد
- صدور رای قطعی بر ابطال مبایعه نامه و اجرای حکم.
آثار ابطال مبایعه نامه چیست؟
بازگشت مالکیت به فروشنده اولیه، استرداد پول به خریدار (به نرخ روز)، و باطل شدن تمام قراردادهایی که بعد از قرارداد اول بسته شدهاند، از مهمترین آثار ابطال مبایعه نامه است.
شرایط نگارش و نحوه نوشتن متن فسخ مبایعه نامه
در متن فسخ یا اقاله باید مشخصات طرفین، شماره قرارداد اصلی، و عبارت صریح «قرارداد باطل و کانلمیکن تلقی میگردد» ذکر شود تا بعداً نیازی به شکایت برای ابطال مبایعه نامه نباشد.
چگونه کار خود را به بهترین وکیل ابطال مبایعه نامه بسپاریم؟
به دنبال وکیلی باشید که تخصص ملکی دارد و با رویههای جدید دیوان عالی و قانون الزام به ثبت رسمی آشناست تا بتواند بهترین دفاع را در پرونده ابطال مبایعه نامه انجام دهد.
هزینه اخذ وکیل ابطال مبایعه نامه چگونه است؟
هزینه وکیل معمولاً توافقی و درصدی از ارزش ملک است. با توجه به سنگین بودن این پروندهها، هزینه پیگیری ابطال مبایعه نامه در سال ۱۴۰۴ متغیر اما ارزشمند است.
جمع بندی
ابطال مبایعه نامه راهی قانونی برای بازگرداندن آبی است که از جوی رفته است. اگرچه شنیدن واژه «بطلان» ترسناک به نظر میرسد، اما گاهی تنها راه نجات سرمایه شما از چنگال کلاهبرداران یا معاملات اشتباه است. فراموش نکنید که قوانین ملکی در سال ۱۴۰۴ تغییرات زیادی داشته و سختگیریها بر اسناد عادی بیشتر شده است. بنابراین قبل از هر اقدامی برای ابطال مبایعه نامه، حتماً با یک مشاور حقوقی مشورت کنید تا در پیچوخمهای دادگاه گرفتار نشوید.
